De uitvinder en wiskundige Archimedes (287-212 v.Chr.) was een van Aristoteles' begaafdste opvolgers. Zijn bijdragen aan de wetenschap zijn het principe van de hefboom en het inzicht dat het volume van een onregelmatig lichaam kan worden gemeten aan de hand van de hoeveelheid water die het verplaatst.

Koning Hieroon van Syracuse wilde een gouden krans offeren aan de goden en gaf aan een kunstenaar opdracht deze te maken. Nadat de krans aan de koning was overgedragen twijfelde deze eraan of deze wel van puur goud was.
Misschien was deze wel gemaakt van een mengsel van zilver en goud, een truuk waarvan valsemunters toen al gebruik maakten om munten te vervalsen.
De koning vroeg aan Archimedes of deze kon vaststellen of de krans van puur goud gemaakt was zonder deze te smelten.

In gedachten verzonken liep Archimedes naar huis en besluit ter ontspanning een bad te nemen. Terwijl Archimedes zich in het bad laat zakken realiseert hij zich dat hij lichter wordt. Goud heeft een hogere dichtheid dan zilver, een gouden krans heeft dus een kleiner volume dan een even zware zilveren krans. Uit de opwaartse kracht van het water zou hij dus het volume van de krans moeten kunnen bepalen en door dat te combineren met het gewicht van de krans zo vaststellen of de krans uit zuiver goud gemaakt was of uit een mengsel van zilver en goud.

Volgens de legende vliegen deze gedachten door zijn hoofd en volgens de legende is hij zo blij dat hij het probleem heeft opgelost, dat hij uit het bad springt en zonder zich aan te kleden naar de koning rent onder het uitroepen van
"Eureka, Eureka" (Ik heb het gevonden, ik heb het gevonden).

Bron: Het verhaal van de filosofie - Bryan Magee