De vier jaargetijden

De vier jaargetijden

Flora en Fauna
in elk seizoen is een bron van inspiratie
die onuitputtelijk is.

Een rijke en boeiende selectie!

Wat hoort samen, of welke soorten kunnen we tegelijk vinden.
Welke eigenschap, kracht of symboliek dragen ze uit.

Sommige hebben zelfs sprookjesachtige eigenaardigheden!
Met een beetje geschiedenis, wat volksgeloof en legenden.

In de Lente

Maarts Viooltje

Vind je in bossen en tuinen.
Vlinders, meestal de 'koolwitjes' worden opgemerkt.
Ook de zoete geur van het Maarts Viooltje leidt de bijen en hommels naar het hartje van de bloem.
Astrologen dichten viooltjes magische krachten toe op het gebied van de liefde, waardoor sommige romantici het plantje als 'blauw engeltje' of 'miniatuurschoonheid' betitelen. Maar de meeste mensen beschouwen
het Viooltje vooral als het welkome einde van de donkere winterdagen.
.

Primula

Er zijn heel vele soorten en ze geven een regenboog aan kleuren.
In sprookjes wordt verteld dat het regenboogmannetje de kleuren schildert.
.

Narcis

Wanneer deze verschijnen, betekent dit het échte begin van de Lente !
De Narcis groeit nog steeds het liefst dichtbij het water, zodat hij kan genieten van zijn mooie spiegelbeeld.
.

Forsythia

De bloei van de Forsythia trekt ook weer de vlinders aan op zoek naar voedsel.
Rond dezelfde tijd geven de Wilgenbomen hun 'katjes'.
.

Rododendron

De Rododendron bloesemt, zoveel lente toch!
De sterk geurende bloemen groeien in trossen van 5-25 stuks.
Ondanks de zoete geur van de bloemen is de nectar giftig, ze bevat grayanotoxine. Reeds in het oude Griekenland waren in de 4e eeuw v. Chr. vergiftigingsgevallen door het eten van honing bekend.
.

Vingerhoedskruid

Hommels eten de nectar van wel meer dan 200 soorten bloeiende planten waarvan het Vingerhoedskruid één van de favorieten is.
Ook de regenworm is voedsel voor de hommels.
.

Oost-Indische Kers

De bloemen en bladeren hebben een kruidige en pikante smaak, een beetje zoals radijsjes. Je kan er een salade letterlijk mee opfleuren en de blaadjes geven iets pittigs aan wortelen en andere koude groentjes. De onrijpe zaden, die betrekkelijk groot zijn, kan je tenslotte inmaken en gebruiken als kappertjes.
Bijen hebben niet alleen iets met lekker geurende bloemen, ook kleuren trekken de beestjes aan. Het zal je dan ook niet verwonderen dat de Oost-Indische kers ook bij hen zeer geliefd is.
.

Gebroken Hartje

De bloemen zijn hartvormig en bloedrood van kleur, geen wonder dus dat ze aan Jezus en Maria werden toegewijd met de volksnamen:
Heilig-Hert en Hert-van-Maria.
.

Iris

Iris of Zwaardlelie en in de volksmond wel Lis genoemd, is in ons klimaat volledig winterhard. Geen kloostertuin of je vindt er de veelkleurige Iris in.
Ontegensprekelijk is het één van de tederste bloemen.
De kleuren van de diverse Irissoorten zijn zo mooi, dat mensen al heel vroeg een relatie hebben gelegd met de kleuren van de regenboog.
Iris is de godin van de regenboog.
Het zijn de hommels die de weg vinden naar de diep in de bloem verborgen honingklieren.
.

Lelietje-van-Dalen of Meiklokje

De legende over de oorsprong van deze prachtige pareltjes ligt in de periode tussen Pasen en Pinksteren.
Op de plaatsen bij het graf waar de tranen van Maria Magdalena op de grond vielen, groeiden spontaan nieuwe bloemetjes: de Lelietjes-van-Dalen.
Kijk maar, de ronde bloemetjes hebben de vorm van spattende druppels.
In de maand Mei worden ze voor Maria in een vaasje gezet, ze zijn een symbool van absolute zuiverheid.
.

Paardenbloem

De bloem gaat twee keer per jaar bloeien, in de Lente én in de Herfst.
De bloemen gaan 's morgens open en sluiten zich 's avonds terug.
Wanneer de bloem is uitgebloeid verschijnt de bekende 'pluizebol' , parachutes
waarvan de zaadjes door de wind heel ver worden weggeblazen.
De vorm van de tanden gaf de volksnaam Leeuwentand aan de Paardenbloem.
De Engelse naam 'Dandelion' komt van het Franse 'Dent de lion', wat
inderdaad ook Leeuwentand betekent.
Het bekendst is de Paardebloem als 'pissebloem'.
De thee van Paardebloemen laat de mens extra plassen. Dit zuivert het hele lichaam, het zuivert immers het bloed.
De vruchten werden gezien als een orakel:
Zoveel parachutes na het wegblazen nog blijven staan zoveel kinderen zal hij of zij krijgen. En wanneer je alle parachutes weg kon blazen mocht je een wens doen.
.

Zenegroen, Dotterbloem, Maagdenpalm,
Penningkruid, Gras e.a.
.

In de Zomer

Viooltjes

Deze klassiekers doen het nog steeds erg goed op een balkon, terras of in de tuin.
Ook kevers en vlinders zijn er volop.
Varens zijn bosplanten, pas wel op want ze zijn giftig.
Onze voorouders noemden ze 'duivelswerk', want ze vonden geen zaden en hadden nog nooit gehoord van sporen.
Daarom vind je een heleboel meer dan mysterieuze varenverhalen.
Je kon toveren met varenzaad of alle toverijen ende Quade belesinghen krachteloos mee maken enz...
.

Waterlelie

De Waterlelie is een van de meest begeerde waterplanten vanwege de schitterende bloemen, die de plant kan voortbrengen.
De bovenkant van de bladeren wordt gebruikt als rustpunt door libellen, vliegen en muggen, terwijl zich aan de onderkant borstelwormen, muggenlarven, kokerjuffers en platwormen bevinden.
Groene en in mindere mate de bruine kikker gebruiken de bladeren als lanceerplatform.
En de vele kevers die in de avonduren een schuilplaatsje zoeken om de kou van de zomernacht te ontlopen, zij kruipen in de bloem voor deze zich sluit.
Verder wuift het riet sloom zijn glanzende diep roodbruine en paarse pluimen in de zomerbries.
.

Klokjesbloem

'Grasklokje, jij buigt je in al je bescheidenheid voor anderen'
Tevens ontpopt de de hermelijnrups zich tot een grijswitte vlinder met een
harig borstuk en is verder mooi geaderd.
.

Margriet

Ook de wilde Margriet nodigt uit om hier een klein boeketje van te plukken.
Gras en bloemrijke planten zijn o.a. Klaver en Boterbloem.
De Boterbloem is in staat om grote stukken grond volledig te bedekken, dat levert dan aardige velden met gele bloemetjes op.
De aardbei, het 'Zomerkoninkje' laat ons weer volop genieten van zijn mooie rode gloed en zijn zoete smaak.
.

Fuchsia en Petunia

Fuchsia, ook wel bellekesplant of klokjesplant genaamd is samen met de
Petunia de bekendste zomerbloeiers voor balkon en tuin.
Kijk uit voor spinrag en naaktslakken.
.

Madeliefje

Wordt ook wel Meizoentje genoemd hoewel dit bloemetje het hele jaar door te vinden is. Het is een typisch pioniersplantje.
Het houdt ervan platgelopen, of met de grasmaaier kort gehouden te worden.
Zodra het donker wordt sluiten de witte bloempjes met hun gele hartjes zich om de koude buiten te sluiten.
Vroeg in de morgen kunnen we regelmatig het werk aanschouwen van de spin wanneer ze haar nieuwe web weer opmaakt.
Een volksgeloof: Het eerste Madeliefje dat men ziet... opeten, dan heb je het ganse jaar geen koorts.
.

Klavertje vier

Het normale Klavertje heeft drie blaadjes, mooi gelijkhoekig verdeeld aan een klein steeltje. Zoals de naam al aangeeft, heeft het Klavertje vier niet drie doch vier blaadjes aan zijn steeltje. We hebben te maken met een tamelijk zeldzaam mutantje. En het is dus werkelijk geluk wanneer je er een vindt.
Een kans van één op tienduizend, om enige indicatie te geven.
.

Klaproos

Wordt soms kollebloem genoemd (kol = heks).
De vruchtjes zijn geschikt voor het droogboeket.
Een soort ervan is de Slaapbol. De bloem is rood als de Klaproos of lila.
De stengel en de bladeren zijn glad en blauwgroen. Het rijpe zaad is bekend als maanzaad dat we vooral kennen van de korst van maanzaadbroodjes.
Reeds de oude Romeinen aten geroosterd maanzaad met honing als lekkernij.
.

Wat komen we zoal tegen in het bos?

In de Eiken- en Haagbeukenbossen is de bodem bedekt met klimop en aan de rand van het bos slingert de bosrank zich als een liaan in de bomen.
De Eekhoorn zoekt naar noten, dennenappels vallen uit de bomen.
Paddestoelen, boomzwammen, mossen en varens groeien er welig.
Het 'Elfenbankje' groeit dakpansgewijs in groepjes tegen de bomen aan.
In sprookjes is het Elfenbankje, geschilderd in prachtige kleuren een heerlijke rustplaats voor de elfjes. Moskussentjes in de boomzwammen zijn kleine bedjes voor de dennenappelkindertjes.
De Kever, het vliegend hert leeft voornamelijk in de Eikenbossen.
Bosuilen zijn er in verschillende kleuren, hij bewoont het liefst de wat oudere en (loof)bosrijke gebieden, het liefst zo gevarieerd mogelijk.
De Bosmuis is meestal 's nachts actief, 's zomers ook in de schemering.
De Bosbes is de 'Koningin der bessen' in tuin en keuken omwille van haar bijzondere kwaliteiten. De Blauwe bes wordt vaak ten onrechte aangeduid als bosbes.
De Bosbes is echter een andere soort (Vaccinium myrtillus). Het blad verkleurt in de herfst naar vuurrood.
.

Vergeet-mij-nietjes

Dit bloempje is verbonden met romantiek en tragiek en werd vaak door vrouwen gedragen als teken van trouw en oneindige liefde.
Vergeet-mij-nietjes aan je geliefde geven wijst op ware liefde.
Over het vergeet-mij-nietje worden ook veel legenden, sagen en sprookjes verteld.

      Er zaten eens vier speelse dwergjes
                              te spelen in 't platsoen
                                         tussen klaproos en margrietje,
                                 tussen clematis en pioen.
                                                  Wat staat daar zo schuchter te doen?
                                                    Groei hoger, toe, want niemand ziet je,
                                                klein, bescheiden vergeet-me-nietje.
                                                © Lieve Kina

Brandnetel

Dikwijls vormen Brandnetelbladeren een waardevol bestanddeel van soepen.
De rups van de Dagpauwoogvlinder is een grote eter van brandnetelbladeren.
Hondsdraf, in de volksmond 'kruip door de tuin', wordt gebruikt tegen de jeuk die men krijgt van Brandnetels.
Het kruidig sap neemt het branderig gevoel weg.
Het aardige is bovendien dat Hondsdraf en Brandnetel altijd dicht bij elkaar groeien.
.

Haagwinde

Hier in België zeggen ze ook "Onze-lieve-vrouwe-glazeke" of "Reumer" in
het Kempenland. Het is een rankende plant die omhoog naar het licht groeit.
De bloemen bloeien maar één dag en sluiten zich als het donker wordt of als het gaat regenen.
De zang van de Nachtegaal hoor je nog tot diep in de zomer. Hij is een onopvallende vogel die zich zelden laat zien maar behalve overdag, laat hij vooral 's nachts de wereld betoveren met zijn prachtige melodieën.
Het Lieveheersbeestje, en dan vooral het zevenstippelige is het bekendste en meest voorkomende en wordt gezien als geluksbrenger.
Geen enkel diertje kent zoveel verschillende namen als het Lieveheersbeestje: Mariakever, Heiligenkever, Lievevrouwenworpje, Hemelskoetje,
Zonnekever of Gelukskever, het zijn er slechts enkele.
Tijdens een Zomerse wandeling vind je ook wel Braambessen om te plukken.
Ze zitten boordevol sap, je kan er samen met graanjenever een likeurtje van maken of samen met Frambozen een heerlijke confituur.
.

Teunisbloem

Veel soorten van de Teunisbloem bloeien alleen maar 's nachts en worden daardoor omringt door Nachtvlinders. Knoppen kunnen zich binnen dertig seconden ontvouwen tot bloemen.
.

Edelweiss

De Edelweiss is winterhard en de bloeitijd is van juni - augustus.
Ze doen het prima als rotsplantjes. Je vindt ze nu nog alleen in bijna ontoegankelijke rotsgebergten, daarom zijn ze in veel streken beschermd.
Tijdens W.O.II werd dit plantje een symbool van moed voor de Duitse soldaten. Wie een Edelweiss op zijn uniform droeg, en die dus is moeten gaan plukken op grotere hoogtes, werd als moedig aanzien.

Steinway piano - Summertime by Timothy Martin

Muziek en gedichten vloeien samen,
uit de pen brengt het verhalen,
de toon en de vorm is ons geschied,
ieder uur, elke dag
zingt de Natuur zijn eigen lied.

© Lieve Kina

In de Herfst

Eikels

Eikels, kastanjes, beukennootjes, veel gekleurde bladeren, paddestoelen en dennenappels worden bij elkaar gesprokkeld om een mooie herfsttafel te maken.
Muizen en Eekhoorns zoeken eikels en vruchten om hun wintervoorraad aan te vullen. Spinnen weven hun prachtige tere kunstwerkjes om de laatste insecten van het seizoen te vangen.
.

Vuurvliegjes

Ook wel glim- of gloeiwormen genaamd, deze insecten zijn in feite kevers en geen wormen of vliegen. Veel soorten leven in bossen, bosranden en dichte struiken, en in Subtropische gebieden bvb. Maleisië.
Ben je daar op vakantie dan is er niets mooier dan in de zwoele avondwarmte in een bootje te stappen en langs de oevers van de rivier te dobberen om dit
wonderlijke toneel te aanschouwen.
De beste tijd hiervoor is 1 tot 4 uur, nadat de zon is ondergegaan.
De Vuurvliegjes leven rond de takken van een bijzondere boom, de"berembang", waarvan er genoeg aan de oevers van de Selangor rivier staan.
Het is een feestelijk festijn van aan- en uitknipperende lichtjes, het lijkt
een sprookje dat zich op de oevers dan afspeelt.
Vuurvliegjes zenden licht uit om in contact te komen met de andere sekse.
.

Rozenbottels

Een struik die je vroeger overal en nergens tegenkwam, maar welke tegenwoordig vrijwel geheel lijkt te zijn verdwenen. De Rozenbottels zijn schijnvruchten uit de vlezige, van binnen behaarde bekers en de eigenlijke vruchten (noten).
De werking van de Rozebottels zijn over het algemeen versterkend,
beschermend en opbouwend.
De rode Roos is de 'Koningin'van de bloemen', het oudste symbool van Maria.
In de handen van Engelen stelt het het 'Paradijs' voor, pas na de zondeval
groeiden de rozenstekels.
.

Aster

Aster, ook Herfstvreugde genaamd, staat voor oprechtheid. Ze bloeien uitbundig wanneer de bloementuin al over zijn hoogtepunt heen is.
Bijen en vlinders zijn hun favoriete bezoekers..
De naam 'Aster' is van Griekse origine en betekent “Ster”.
Dat is goed terug te zien in de bloem: de gele ster wordt omringd door fijne paarse bloemblaadjes, de 'Straalbloemen'.
Wanneer de Winter nadert kruipen de regenwormen dieper in de gangen en stoppen met werken. Ze overleven met de omlaaggetrokken plantenresten uit de Herfst. Vele tuinders beweren dat je een harde winter kan voorspellen aan de diepte waarop je de regenworm aantreft.
.

Aronskelk

De Aronskelk heeft nog steeds het aureool van 'grafbloem'. De plant is al heel
lang in onze cultuur en verdient zeker een plaats in de tuin.
De Aronskelk heeft een haast onnatuurlijke elegantie. Het zijn vooral de grote, zachte schutbladeren die de aandacht trekken, want de eigenlijke bloempjes zijn piepklein en bevinden zich binnenin de kelk.
De adembenemende kelken zijn de kroon op elk boeket.
.

Herfststijlloos

Een andere benaming is 'de Naakte Juffer".
Het bijzondere aan de Herfsttijloos is dat ze naakt bloeit in de Herfst en pas in het voorjaar blad krijgt en bessen voortbrengt. Het is een zogenaamde droogbloeier, d.w.z. dat de bol geen water opneemt en geen wortels en bladeren vormt tijdens de bloei.
Ze worden veel bezocht door o.a. de kleine vuurvlinder en diverse soorten
vliegen en bijen.
Hoewel wilde Cyclamen nog steeds vrij onbekend zijn, vormen ze toch een interessante groep planten om de Herfst aan te kondigen.
Cyclamen is afgeleid van het Griekse 'kylos', wat 'cirkel' betekend en refereert
aan de knollen.
In het najaar, als het kouder wordt, graven de schildpadden zich in de grond
voor hun winterslaap.
.

In de Winter

De Bomen in het bos

Hazelaar : Op het hoogtepunt van de bloei vormt zich de aanzet voor de vrucht: de hazelnoot. Deze noten zijn meestal pas rond oktober rijp en zijn na een paar weken drogen prima eetbaar.
Het gebruik van de wichelroede is waarschijnlijk het meest bekend. De wichelroede wordt gemaakt van een gevorkte tak van ongeveer gelijke lengte en dikte. Slapen onder een Hazelaar geeft voorspellende dromen.

Berk: Al in de oudheid hadden Berken een magische betekenis en werden ze lang vóór Eik en Linde vereerd als heilige bomen.
Het is de boom van de geboorte, een van de eerste bomen die bladeren krijgt en voor de boeren het teken dat ze de vroege tarwe kunnen zaaien.

Wilg: De Boswilg is een 3 tot 10 m hoge struik of boom, vaak met korte gedraaide stam. De schors is lichtbruin en ondiep gegroefd, de bladeren zijn breed eirond tot eirond langwerpig, met een afgeronde voet. De 'katjes' verschijnen vóór het blad en verkleuren van bruin naar wit. Deze 'katjes' kunnen dienen als vulling voor matrassen en kussens en in het vlechtwerk voor manden.
De Wilg is de boom van betovering, van dood en wedergeboorte in een nieuwe gedaante, van het ontwaken van sluimerende gaven. En ook in de gewone wereld, daarbuiten, is de Wilg de eerste die na de lange winter wakker wordt en zijn groene lentekleedje aantrekt.
De Wilg is de heksenboom bij uitstek. Omdat je haar steevast langs de waterkant of op drassige weilanden aantreft, is ze als vanzelfsprekend met de maan, die de zeëen regeert, verbonden. Als Waterboom ook verbonden met de muziek:
Orfeus ontving zijn harp uit een Wilg in de grove van Persephone.

Maar wat dacht je van de naaldbomen?
Ken je dat ezelsbruggetje al om Dennen en Sparren te onderscheiden?
Zitten de naalden alleen of "solo" dan heb je te maken met een Spar. Zitten ze met z'n tweeën of "duo" of met z'n drieën dan heb je te maken met Dennen. Zitten de naalden in bosjes, dus "legio", dan heb je met de Lariks te maken.
.

Maretak

Het zijn kleine struiken die op stammen of takken van bomen groeien en wortelen.
Ze komen voor in Populieren, (echter nooit in Zwarte Populieren), Appelbomen en Meidoornstruiken. Hij is wintergroen en bloeit in het voorjaar.
Pas aan het eind van de winter rijpen de witte bessen die een taai, slijmerig vruchtvlees bevatten waar de grote lijster dol op is.
Mistletoe is de Engelse naam voor de Maretak.
Met name ten tijde van de jaarwisseling wordt Maretak als versiering opgehangen. Het gebruik wil dat je iemand die er onder staat ongestraft mag kussen.
In de tijd van de oude Druïden werd de plant grote magische kracht toegedicht.
.

Hulst

De mooie rode bessen van de Hulst zorgt buiten voor de nodige Kerstsfeer, maar is ook binnenshuis een zeer geliefd onderdeel voor de kerstdecoratie.
Hij bloeit in mei met kleine witte bloempjes, welke bestoven worden door de hulstmineerder, een klein vliegje.
Hulsthout is stevig, met grote dichtheid, hard en zwaar. Men gebruikt het voor inlegwerk, wijzers, breinaalden, linialen, stempels, schaakstukken, houtsnijwerk en gravures. Alsmede voor handvatten van wandelstokken en koffiepotten.
De Hulst gaf bescherming, tegen bliksem, kwade geesten, om welke reden een plant vlak bij de behuizing aanbevolen werd door bijv. de Native Americans en Plinius. Ook in de Middeleeuwen was dit gebruik wijdverspreid.
.

Sneeuwklokjes

In bossen zorgen de rode mieren voor verspreiding van de zaadjes van de verwilderde Sneeuwklokjes.
Om het kostbare stuifmeel te beschermen, gaan de bloempjes van de Sneeuwklokjes pas open als de buitentemperatuur boven de 10 graden komt.
Ook de mensen houden van het plantje, want als de Sneeuwklokjes gaan bloeien in januari en februari, weten de mensen dat het voorjaar in aantocht is.
.

Kerstster

De Kerstster of Poinsettia wordt voornamelijk gekocht voor de Kerst.
De Kerstster is rechtstreeks terug te voeren op het kerstverhaal, zoals dat in het Evangelie van Mattheus wordt beschreven. De Ster van Bethlehem gaf de plaats aan waar de Koning der Joden geboren zou zijn.
Kerststerren werden voor het eerst gecultiveerd door de Azteken.
De plant werd toen 'Cuetlaxochitl' genoemd en gewaardeerd door hen als
symbool van zuiverheid. Azteken maakten ook karmozijnrode kleurstof van de kleurrijke bladeren.

Een Mexicaanse legende verklaart
de verbintenis van de Kerstster met Kerstmis.

Het arme kind Pepita, dat geen cadeau kon kopen om op kerstnacht aan Christus te geven plukte enkele onkruiden in de wegberm en maakte er een klein boeket van.
Het kind was verteld dat een nederige, maar liefdevol gegeven gift aanvaardbaar was in de ogen van God.
In de kerk begon het boeket te bloeien met rode en groene bloemen en de kerkelijke gemeente beschouwde dit als een kerstwonder. Vanaf dat moment werd de Kerstster in Mexico 'Flores de Noche Buena' genoemd.
.

Een Engel waakt

Bezoekers pagina sinds 01/09/2007 : 6463