D e   m y t h e

Het woord mythe (in het Grieks mythos) werd voor het eerst gebruikt door de Griekse geschiedkundige Herodotus
(4de eeuw v.Chr.). Hiermee maakte hij een onderscheid tussen fictieve verslagen van het verleden en feitelijke beschrijvingen.
Zijn bedoeling was eigenlijk de traditionele verhalen te vervangen door verhalen die de objectieve waarheid weergeven. Tevergeefs, want zelfs vandaag de dag leven hebben deze schijnbaar fantastische vertellingen hun mysterieuze kracht nog
steeds niet verloren.

Omdat we toch ergens een grens moeten trekken tussen de verschillende verhalen valt de mythe als volgt te omschrijven.

E e n   m y t h e   i s   e e n   v e r h a a l:

- dat goden, halfgoden of helden uit het verleden in de hoofdrol heeft;
- dat behoort tot een bepaalde cultuur;
- dat oorspronkelijk mondeling overgeleverd en pas later opgeschreven werd;
- dat een gebruik in een cultuur, een geografische naam of een fenomeen in de natuur wil verklaren.
Mythen zijn ontstaan om allerlei onverklaarbare fenomenen in de omgeving te verklaren op een moment dat de wetenschap
dat nog niet kon. Ze kunnen geografische namen verklaren, maar ook plaatselijke gebruiken, machtsverhoudingen en natuurfenomenen zoals bijvoorbeeld seizoenen. Meestal is er sprake van een goddelijke tussenkomst.

Hoewel de verzameling van klassieke mythen zo goed als vastligt, blijft ook de moderne mens mythen maken. Een mythe is
dan een verhaal dat je gelooft om iets wetenschappelijk onverklaarbaars toch te begrijpen. Het valt op dat in moderne mythen steeds meer ‘aliens’ opduiken en dat het paranormale een grote rol speelt. Terwijl vroeger allerlei goden werden gebruikt om onbegrijpelijke fenomenen te verklaren, nemen sommigen nu hun toevlucht tot buitenaardse wezens en het paranormale. Zo worden graancirkels bijvoorbeeld toegeschreven aan UFO's.

 

 

D e   s a g e

E e n   s a g e   i s   e e n   s t e r k   v e r h a a l:

- dat mondeling overgeleverd werd;
- dat met fantasie werd aangedikt;
- dat een historische kern bevat;
- dat een precieze situering in tijd en ruimte geeft;
- dat geloofwaardig overkomt.
In historische sagen staat een historisch figuur of een historisch feit centraal. Zo bestaat er bijvoorbeeld een hele verzameling historische sagen over Karel de Grote (bijvoorbeeld de sage van het Ros Beiaard).

De grens tussen mythen en sagen is soms heel klein. In heldenmythen zijn de helden vaak historische figuren of komen ze in contact met historische figuren die vaak van adel zijn. Door die historische kern kun je de heldenmythen ook sagen noemen.
Ze zijn een soort van tussengenre. Dat historische figuren in mythen opduiken is niet zo vreemd. Veel vorsten lieten zich via hun voorvaders maar al te graag van goden afstammen om zo hun machtspositie te verklaren aan het volk en te verstevigen. Eenvoudig gezegd zijn sagen veredelde mythen: verhalen die uit mythische elementen zijn samengesteld met de bedoeling te vermaken en vermanen.

Het komt regelmatig voor dat de begrippen sage en saga door elkaar gehaald worden. Dat is echter niet correct, aangezien er wezenlijke verschillen tussen beide verteltranten bestaan.

 

 

 

D e   l e g e n d e

Verschillende geleerden zijn het erover eens dat een ‘legende’ oorspronkelijk een literair verhaal is, gebaseerd op een historische figuur of gebeurtenis, en doorspekt met elementen of thema’s van eerdere mythologische verhalen die zijn doorgegeven in een mondelinge verhaaltraditie. Legendarische verhalen komen overal ter wereld voor in culturen met een oude literaire traditie.

Een beroemd voorbeeld van dat genre is de reeks legenden over Koning Arthur, gebaseerd op de wapenfeiten van Arthur, de vroegere leider van de Britten in de oorlogen tegen de Saksische invallers. De verhalen van koning Arthur en de ridders van de ronde tafel bevatten veel toespelingen op de prehistorische Keltische mythologie, zoals Arthurs zoektocht in het dodenrijk naar de heilige graal.

E e n   l e g e n d e   i s   e e n   v e r h a a l:

- dat een religieus onderwerp heeft;
- dat een heilige of een gewijd voorwerp in de hoofdrol heeft;
- dat gesitueerd is in tijd en ruimte.
Hoewel de klassieke legenden samen met de verering van heiligen naar de achtergrond aan het verdwijnen zijn, blijft het woord ‘legende’ populair als benaming voor zeer beroemde personen naar wie veel mensen opkijken. Veelal verschijnt er na zijn of haar dood een hele reeks biografieën waarin feit en fictie nog moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn en blijkt de legende een rolmodel te zijn voor fans. Die biografieën kun je goed vergelijken met vroegere beschrijvingen van heiligenlevens.
Voorbeelden van recente legenden of legendarische beroemdheden zijn Lady Diana Spencer, Kurt Cobain, Jim Morrison, Elvis Presley en Che Guevara.

De mythe, de sage en de legende zijn drie verhaalgenres die elkaar overlappen en in elkaar overvloeien: de sage en de legende zijn allebei waarschijnlijk gebaseerd op, of doordrongen met mythische elementen.

Bron: Wikipedia